ELEKTRONİK TİCARET ARACI HİZMET SAĞLAYICILARININ TÜKETİCİYE KARŞI SORUMLULUĞUNA İLİŞKİN ANAYASA MAHKEMESİ KARARI HAKKINDA BİLGİ NOTU

Anayasa Mahkemesi’ne (“AYM”) yapılan 2024/187 esas sayılı itiraz başvurusuna konu olayda, elektronik ticaret platformu üzerinden satın alınan bir ürünün ayıplı olduğunun ileri sürülmesi nedeniyle açılan manevi tazminat davası kapsamında, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un (“TKHK”) 48. maddesinin altıncı fıkrasının (d) bendinde yer alan “…ile 11 inci…” ibaresi ile 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un (“ETK”) 9. maddesinin birinci fıkrasının Anayasa’ya aykırılığı ileri sürülmüştür.

İtiraz konusu düzenlemelerden ilki olan TKHK m. 48/6(d) uyarınca, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıları, satıcı veya sağlayıcı adına bedel tahsil etmeleri hâlinde dahi, TKHK’nın 11. maddesinde düzenlenen ayıplı mala ilişkin seçimlik hakların kullanımından sorumlu tutulmamaktadır. İkinci düzenleme olan ETK m. 9/1 ise, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmadıkça, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılarının, hizmet sağlayıcı tarafından sunulan içerik ile içeriğe konu mal veya hizmetlere ilişkin hukuka aykırılıklardan sorumlu olmayacağını öngörmektedir.

Başvuruya konu olayda Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi (“Mahkeme”), elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılarının tüketiciler ile satıcılar arasındaki ilişkide giderek daha etkin bir rol üstlendiklerini, buna rağmen tüketicilerin ayıplı maldan kaynaklanan haklarının kullanılması bakımından sorumluluk dışında bırakılmalarının ve hukuka aykırı içerik ile mal veya hizmetlerden doğan sorumluluktan genel olarak muaf tutulmalarının, tüketicilerin korunmasına ilişkin anayasal güvencelerle bağdaşmayabileceğini değerlendirerek itiraz yoluna başvurmuş ve dosya bu kapsamda AYM’nin önüne gelmiştir.

 AYM’nin Değerlendirmesi

AYM, incelemesinde öncelikle tüketicinin ayıplı veya hukuka aykırı bir mal ya da hizmet karşılığında ödediği bedelin Anayasa’nın 35. maddesi kapsamında mülkiyet hakkı korumasından yararlandığını belirtmiştir. AYM’ye göre, devletin mülkiyet hakkını korumaya yönelik pozitif yükümlülüğü, yalnızca bireylerin mülkiyet hakkına müdahale etmekten kaçınmasını değil, aynı zamanda özel kişiler arasındaki ilişkilerde de bu hakkı koruyacak etkili hukuki mekanizmalar oluşturmasını gerektirmektedir.

Bu kapsamda AYM, Anayasa’nın 172. maddesinde düzenlenen tüketicinin korunmasına ilişkin yükümlülük ile mülkiyet hakkına ilişkin güvencelerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etmiştir. Mahkemeye göre tüketicilerin ekonomik menfaatlerinin korunması amacıyla oluşturulan yasal çerçevenin, tüketicilerin haklarını etkili biçimde kullanabilmelerine imkân sağlayacak nitelikte olması gerekmektedir.

AYM ayrıca elektronik ticaret faaliyetlerinin ulaştığı boyut dikkate alındığında, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılarının her zaman yalnızca teknik ve tarafsız bir aracılık faaliyeti yürüttüğünün kabul edilemeyeceğini vurgulamıştır. Bu kapsamda Mahkeme, bazı durumlarda aracı hizmet sağlayıcıların satılan mal veya hizmetlere ilişkin bilgi sahibi olabildiğini, satış süreçleri üzerinde belirli ölçüde kontrol ve denetim imkânına sahip olduğunu ve dolayısıyla satış ilişkisinde aktif rol üstlenebildiğini belirtmiştir.

Bu çerçevede AYM, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılarının ayıplı mal nedeniyle tüketicinin seçimlik haklarının kullanılmasından ve hizmet sağlayıcı tarafından sunulan içerik ile içeriğe konu mal veya hizmetlere ilişkin hukuka aykırılıklardan genel ve mutlak biçimdesorumsuz tutulmasının, tüketicilerin haklarını etkili şekilde kullanmalarını engelleyebileceğini değerlendirmiştir. Özellikle satıcının faaliyetini sona erdirmesi, tüketici tarafından ulaşılamaması veya yükümlülüklerini yerine getirmemesi gibi durumlarda, tüketicinin aracı hizmet sağlayıcıya başvurmasının da engellenmesinin ciddi bir koruma boşluğu yaratabileceğine dikkat çekmiştir. AYM’ye göre bu durum, tüketicinin ödediği bedelin korunmasına yönelik anayasal güvenceleri zayıflatmakta ve tüketiciyi fiilen korumasız bırakabilmektedir.

Bu nedenlerle AYM, itiraz konusu kuralların tüketici ile elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcısı arasında gözetilmesi gereken adil dengeyi tüketici aleyhine bozduğunu, tüketicilerin ekonomik menfaatlerinin korunmasına ilişkin anayasal güvenceleri yeterli ölçüde sağlamadığını ve devletin tüketiciyi korumaya yönelik pozitif yükümlülükleriyle bağdaşmadığını değerlendirmiştir.

Sonuç olarak AYM, TKHK’nın 48. maddesinin altıncı fıkrasının (d) bendinde yer alan ve ayıplı mala ilişkin seçimlik hakların aracı hizmet sağlayıcıya karşı kullanılmasını engelleyen "... ile 11 inci ..." ibaresinin iptaline karar vermiştir. AYM ayrıca ETK’nın 9. maddesinin birinci fıkrasında yer alan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılarına tanınan sorumsuzluk rejiminin, tüketici sözleşmeleri bakımından uygulanmasının Anayasa’ya aykırı olduğuna hükmetmiştir..

Bununla birlikte AYM, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılarının her durumda veya doğrudan sorumlu tutulması gerektiği yönünde bir değerlendirme yapmamış; bu kişilerin tüketici işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda kategorik olarak sorumsuz kabul edilmesini Anayasa’ya aykırı bulmuştur.

Yürürlük Zamanı

İptal kararının doğuracağı hukuki boşluğun kamu yararını olumsuz etkileyebileceği dikkate alınarak, iptal hükmünün Resmî Gazete’de yayımlandığı 02.06.2026 tarihinden itibaren dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiştir.

Karşı Oy Görüşü

Karara katılmayan üye, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılarının mevcut mevzuatta halihazırda tamamen sorumsuz bırakılmadıklarını belirtmiştir. Karşı oy gerekçesinde, TKHK’nın mesafeli sözleşmelere ilişkin özel kanun niteliğinde olduğu, aracı hizmet sağlayıcıların ön bilgilendirme yükümlülükleri, sözleşme kayıtlarının tutulması, belirli kampanyalı satışlar ve cayma hakkı kapsamında bedel iadesi gibi çeşitli yükümlülüklerden hâlihazırda sorumlu oldukları vurgulanmıştır. Bu nedenle kanun koyucunun yalnızca ayıplı mala ilişkin seçimlik hakların kullanımına yönelik sorumluluğu kapsam dışında bıraktığı, tüketicilerin ise tamamen korumasız bırakılmadığı ifade edilmiştir.

Karşı oyda ayrıca, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılarının satılan her malın ayıplı olup olmadığını veya her hizmete ilişkin hukuka aykırılığı önceden tespit etmelerinin fiilen mümkün olmadığı, buna rağmen ayıplı mal hükümleri kapsamında sorumlu tutulmalarının maliyetleri artırabileceği ve elektronik ticaret sektörünün gelişimi üzerinde olumsuz etkiler doğurabileceği belirtilmiştir. Bu gerekçelerle söz konusu düzenlemelerin tüketicinin korunmasına ilişkin anayasal güvencelere aykırı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç

Karar, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılarının tüketici uyuşmazlıklarındaki hukuki konumuna ilişkin önemli sonuçlar doğurabilecek niteliktedir. Bu kapsamda özellikle elektronik ticaret platformlarının tüketici şikayetleri, satıcı denetimi, ürün güvenliği ve uyuşmazlık yönetimi süreçlerini gözden geçirmeleri; tüketicilere yönelik başvuru ve çözüm mekanizmalarının etkinliğini değerlendirmeleri önem kazanabilecektir. Bunun yanında, tüketici sözleşmelerinden kaynaklanan risklerin dağılımına ilişkin sözleşmesel düzenlemelerin ve iç uyum süreçlerinin yeniden ele alınması da gündeme gelebilecektir.

Konuya ilişkin herhangi bir sorunuz olması halinde her zaman bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Saygılarımızla

INFORMATION NOTE ON THE CONSTITUTIONAL COURT DECISION REGARDING  THE LIABILITY OF ELECTRONIC COMMERCE INTERMEDIARY SERVICE PROVIDERS TOWARDS CONSUMERS

In the objection application numbered 2024/187 filed before the Constitutional Court (“CC”), it was alleged, within the scope of a non-pecuniary damages action brought on the grounds that a product purchased through an electronic commerce platform was defective, that the phrase “…and Article 11…” contained in subparagraph (d) of paragraph six of Article 48 of the Consumer Protection Law No. 6502 (“CPL”), as well as paragraph one of Article 9 of the Law No. 6563 on the Regulation of Electronic Commerce (“E-Commerce Law”), were unconstitutional.

Pursuant to the first of the challenged provisions, namely Article 48/6(d) of the CPL, electronic commerce intermediary service providers are not held liable for the exercise of the optional rights relating to defective goods regulated under Article 11 of the CPL, even where they collect the payment on behalf of the seller or provider. The second provision, namely Article 9/1 of the E-Commerce Law, stipulates that, unless otherwise provided under other laws, electronic commerce intermediary service providers shall not be liable for unlawful content provided by the service provider or for the goods or services that are the subject matter of such content.

In the case underlying the objection application, the 3rd Civil Chamber of the Ankara Regional Court of Appeal (“Court”) considered that electronic commerce intermediary service providers have increasingly assumed a more active role in the relationship between consumers and sellers. Nevertheless, the Court concluded that excluding such intermediary service providers from liability regarding the exercise of consumers’ rights arising from defective goods, and generally exempting them from liability arising from unlawful content and the goods or services subject thereto, may not be compatible with the constitutional guarantees relating to consumer protection. Accordingly, the Court filed an objection application, and the matter was brought before the CC for review.

Assessment of the CC

In its review, the CC first stated that the consideration paid by a consumer in return for a defective or unlawful good or service falls within the scope of the right to property protected under Article 35 of the Constitution. According to the CC, the State’s positive obligation to protect the right to property requires not only refraining from interfering with individuals’ property rights, but also establishing effective legal mechanisms to safeguard this right in relations between private persons.

In this context, the CC emphasized that the State’s obligation to protect consumers under Article 172 of the Constitution must be assessed together with the constitutional guarantees relating to the right to property. According to the CC, the legal framework established to protect consumers’ economic interests must be capable of enabling consumers to exercise their rights effectively.

The CC further underlined that, considering the scale reached by electronic commerce activities, it cannot always be assumed that electronic commerce intermediary service providers merely perform a technical and neutral intermediary function. In this regard, the CC noted that, in certain circumstances, intermediary service providers may have knowledge of the goods or services offered for sale, may possess a certain degree of control and supervisory capability over sales processes, and may therefore assume an active role within the sales relationship.

Against this background, the CC assessed that the general and absolute exemption of electronic commerce intermediary service providers from liability in relation to the exercise of consumers’ optional rights arising from defective goods and from unlawful content provided by the service provider, as well as the goods or services that are the subject matter of such content, may prevent consumers from exercising their rights effectively. The Court particularly highlighted that, where the seller ceases its activities, cannot be reached by the consumer, or fails to fulfil its obligations, preventing consumers from also seeking recourse against the intermediary service provider may create a serious gap in consumer protection. According to the CC, such a situation weakens the constitutional safeguards intended to protect the consideration paid by consumers and may leave consumers effectively unprotected.

For these reasons, the CC concluded that the challenged provisions disrupted the fair balance that must be maintained between consumers and electronic commerce intermediary service providers to the detriment of consumers, failed to provide adequate constitutional safeguards for the protection of consumers’ economic interests, and were incompatible with the State’s positive obligations to protect consumers.

Accordingly, the CC ruled for the annulment of the phrase “… and Article 11 …” contained in subparagraph (d) of paragraph six of Article 48 of the CPL, which prevented consumers from exercising their optional rights relating to defective goods against intermediary service providers. The Constitutional Court also held that the liability exemption regime granted to electronic commerce intermediary service providers under paragraph one of Article 9 of the E-Commerce Law was unconstitutional insofar as it applies to consumer contracts.

Nevertheless, the CC did not conclude that electronic commerce intermediary service providers must, in every case or automatically, be held liable. Rather, it found unconstitutional the categorical exclusion of such persons from liability in disputes arising out of consumer transactions.

Entry into Force

Taking into account that the annulment may give rise to a legal vacuum that could adversely affect the public interest, it was decided that the annulment provision shall enter into force nine months after its publication in the Official Gazette dated 02 June 2026.

Dissenting Opinion

The dissenting member stated that electronic commerce intermediary service providers are not, under the current legislation, entirely exempt from liability. The dissenting opinion emphasized that the CPL constitutes a lex specialis with respect to distance contracts and that intermediary service providers are already subject to various obligations, including pre-contractual information duties, the retention of contractual records, liabilities arising from certain promotional sales campaigns, and the refund of payments within the scope of the right of withdrawal. Accordingly, it was argued that the legislature had merely excluded liability concerning the exercise of optional rights relating to defective goods, while consumers had not been left entirely without protection.

The dissenting opinion further noted that it is not practically possible for electronic commerce intermediary service providers to determine in advance whether every product offered for sale is defective or whether every service involves an unlawfulness. It was also argued that imposing liability on intermediary service providers under the provisions relating to defective goods could increase operational costs and potentially have adverse effects on the development of the electronic commerce sector. For these reasons, the dissenting member concluded that the challenged provisions were not contrary to the constitutional guarantees concerning the protection of consumers.

Conclusion

The decision is of particular significance as it may have far-reaching implications for the legal position of electronic commerce intermediary service providers in consumer disputes. In this regard, electronic commerce platforms may need to reassess their consumer complaint handling procedures, seller monitoring practices, product safety controls, and dispute resolution mechanisms. Furthermore, the effectiveness of consumer-facing application and redress mechanisms may require closer evaluation.

In addition, the decision may prompt a reconsideration of contractual arrangements concerning the allocation of risks arising from consumer transactions, as well as the review and strengthening of internal compliance processes. Depending on the legislative and practical developments following the annulment decision, electronic commerce intermediary service providers may be required to adopt more comprehensive measures aimed at consumer protection and risk management.

Should you require any further information, please do not hesitate to contact us.

Sincerely